Koszenie farm fotowoltaicznych – jaka kosiarka sprawdzi się między panelami?

Kompleksowe koszenie farm fotowoltaicznych jest jednym z elementów prawidłowego utrzymania terenu instalacji PV. Kontrolowana roślinność ułatwia dostęp do infrastruktury, wykonywanie prac serwisowych i ogranicza ilość suchej biomasy znajdującej się w obrębie instalacji [1][2].

Największym wyzwaniem nie zawsze jest jednak samo skoszenie dużej powierzchni. Na farmie trzeba poruszać się między konstrukcjami, przy słupach, ogrodzeniu, przewodach i wąskich przejazdach. Z tego względu przy wyborze sprzętu warto zwrócić uwagę nie tylko na szerokość koszenia, ale również na:

  • wymiary maszyny,

  • zwrotność i promień skrętu,

  • łatwość omijania konstrukcji,

  • możliwość pracy na nierównym terenie,

  • sposób sterowania,

  • rzeczywistą wydajność w warunkach danej farmy.

W takich zastosowaniach interesującym rozwiązaniem jest TERBOT M55 Mini – kompaktowa kosiarka zdalnie sterowana 4×4, której konstrukcja została przygotowana przede wszystkim z myślą o precyzyjnej pracy w ograniczonej przestrzeni [4]].

Dlaczego regularne koszenie farm fotowoltaicznych jest ważne?

Zarządzanie roślinnością stanowi część obsługi i utrzymania dużych instalacji fotowoltaicznych. NREL uwzględnia koszenie, podkaszanie i inne formy vegetation management w analizach kosztów O&M farm PV [3].

Regularne koszenie pozwala przede wszystkim:

  • utrzymać drożne ciągi komunikacyjne i serwisowe,

  • poprawić dostęp do konstrukcji, falowników i innych elementów infrastruktury,

  • ograniczyć rozwój wysokiej roślinności przy modułach,

  • zachować lepszą widoczność przeszkód znajdujących się na gruncie,

  • ograniczać ilość suchej biomasy,

  • ułatwiać późniejsze przeglądy i prace konserwacyjne.

U.S. Department of Energy zaleca regularne zarządzanie roślinnością również jako jeden z elementów ograniczania ryzyka związanego z pożarami na terenach instalacji PV [2].

Nie oznacza to jednak, że każdą farmę należy kosić według identycznego harmonogramu. Częstotliwość powinna zależeć m.in. od tempa wzrostu roślinności, opadów, rodzaju gruntu, sposobu zagospodarowania terenu oraz wymagań operatora instalacji.

Co utrudnia koszenie trawy na farmie PV?

W przeciwieństwie do zwykłego trawnika farma fotowoltaiczna jest terenem pełnym stałych przeszkód.

Podczas pracy operator musi uwzględnić m.in.:

  • słupy i podpory konstrukcji fotowoltaicznej,

  • dolne krawędzie paneli,

  • przewody i elementy instalacji,

  • ogrodzenia,

  • rowy i odwodnienia,

  • kamienie i przedmioty ukryte w wysokiej trawie,

  • nierówności terenu,

  • ograniczoną przestrzeń potrzebną do zawracania.

Dlatego duża szerokość robocza nie zawsze oznacza najlepszy rezultat.

Na otwartym fragmencie farmy duża maszyna może być wydajniejsza. Wokół konstrukcji większą przewagę może mieć mniejszy sprzęt, którym łatwiej precyzyjnie manewrować.

Czym kosić farmy fotowoltaiczne?

Nie istnieje jedna metoda odpowiednia dla każdego obiektu. W praktyce można łączyć kilka sposobów utrzymania roślinności [2][3].

Najczęściej stosowane rozwiązania to:

  • wykaszarki ręczne – dokładne przy słupach, lecz wymagające dużego nakładu pracy operatora,

  • traktorki i większe kosiarki – wydajne na szerokich, równych przejazdach,

  • kosiarki zdalnie sterowane – przydatne tam, gdzie liczą się zwrotność i precyzyjne manewrowanie,

  • mulczery – przeznaczone do cięższej roślinności, samosiewów i zaniedbanych terenów,

  • kosiarki elektryczne – rozwiązanie dla inwestorów, dla których priorytetem jest lokalnie zeroemisyjne koszenie,

  • inne metody zarządzania roślinnością, np. kontrolowany wypas – stosowane na obiektach odpowiednio do tego przygotowanych [2][3].

Najlepszy efekt może dawać podział farmy na strefy: większy sprzęt na otwartym terenie i bardziej kompaktowa maszyna w pobliżu infrastruktury.

M55 Mini – kompaktowa kosiarka do farm fotowoltaicznych

TERBOT M55 Mini została zaprojektowana jako niewielka kosiarka zdalnie sterowana 4×4, którą można prowadzić w ograniczonej przestrzeni.

Najważniejsze parametry modelu to:

  • wymiary: 1100 × 890 × 410 mm,

  • szerokość całkowita: 890 mm,

  • wysokość: 410 mm,

  • szerokość koszenia: 550 mm,

  • napęd: 4×4,

  • system manewrowania: zero turn,

  • maksymalne deklarowane nachylenie: do 30°,

  • zasięg sterowania: do 400 m,

  • wydajność katalogowa: do 1500 m²/h,

  • silnik benzynowy LONCIN 224 cm³: 9 KM.

Największą przewagą M55 Mini na farmie PV nie jest zatem maksymalna szerokość robocza. Jej atutem jest połączenie małych gabarytów, napędu 4×4, systemu zero turn i sterowania pilotem.

Dlaczego M55 Mini może sprawdzić się między panelami?

1. Kompaktowe wymiary

Maszyna ma 890 mm szerokości i 410 mm wysokości [4]. Ułatwia to pracę w miejscach, w których większy traktorek potrzebowałby znacznie więcej przestrzeni.

Nie oznacza to jednak, że M55 może automatycznie wjechać pod każdą konstrukcję PV. Przed pracą trzeba sprawdzić rzeczywisty prześwit, szerokość przejazdu oraz zachować bezpieczny dystans od modułów.

2. System zero turn

Kosiarka RC z napędem 4×4 M55 Mini może wykonać obrót praktycznie w miejscu [4]. Na farmie fotowoltaicznej ma to duże znaczenie przede wszystkim:

  • przy zakończeniach rzędów,

  • pomiędzy przeszkodami,

  • obok podpór,

  • przy ogrodzeniu,

  • w miejscach wymagających częstej zmiany kierunku.

Dzięki temu operator nie potrzebuje tak szerokiego łuku do zawracania jak w przypadku wielu klasycznych maszyn.

3. Napęd 4×4

Farmy PV nie zawsze powstają na idealnie równym podłożu. Mogą występować na nich:

  • koleiny,

  • lekkie skarpy,

  • nierówności,

  • okresowo wilgotne fragmenty gruntu,

  • zmienna przyczepność.

Napęd na cztery koła pomaga utrzymać mobilność maszyny w takich warunkach, choć rzeczywiste możliwości zawsze zależą od podłoża, nachylenia i stanu roślinności.

4. Sterowanie pilotem

Operator nie musi siedzieć na maszynie ani prowadzić jej bezpośrednio za uchwytem.

Może ustawić się tak, aby dobrze obserwować:

  • kosiarkę,

  • najbliższe konstrukcje,

  • tor jazdy,

  • niewidoczne wcześniej przeszkody,

  • miejsce kolejnego manewru.

Deklarowany zasięg sterowania M55 Mini wynosi do 400 m [4], jednak podczas koszenia podstawą powinno pozostać zachowanie odpowiedniej kontroli wzrokowej nad maszyną.

 

Gdzie M55 Mini ma największy sens?

Model warto rozważyć przede wszystkim do:

  • koszenia pomiędzy rzędami konstrukcji PV,

  • pracy przy podporach i słupach,

  • koszenia przy ogrodzeniach,

  • wąskich przejazdów,

  • nierównych fragmentów terenu,

  • miejsc wymagających wielu nawrotów,

  • regularnego utrzymania trawy i typowej roślinności zielnej,

  • trudniejszych stref większej farmy, do których duży sprzęt ma ograniczony dostęp.

To ważne rozróżnienie: kompaktowa kosiarka na pilota M55 Mini nie musi zastępować wszystkich maszyn pracujących na dużej farmie. Może uzupełniać większy sprzęt właśnie tam, gdzie jego gabaryty stają się ograniczeniem.

Kiedy M55 Mini nie będzie najlepszym wyborem?

Dobór sprzętu powinien wynikać z warunków na obiekcie, a nie z założenia, że jedna kosiarka nadaje się do każdego zadania.

Lepiej rozważyć inną maszynę, gdy:

  • teren jest bardzo duży, równy i praktycznie pozbawiony przeszkód – szersza maszyna może pracować szybciej,

  • występują gęste zarośla, samosiewy i zdrewniała roślinność – lepszym wyborem może być mulczer bijakowy,

  • nachylenie przekracza możliwości M55,

  • inwestor wymaga napędu w pełni elektrycznego,

  • potrzebna jest przede wszystkim bardzo wysoka wydajność powierzchniowa.

M55 Mini jest bowiem maszyną benzynową/hybrydową. Nie jest kosiarką stricte elektryczną i nie zapewnia lokalnie zeroemisyjnego koszenia [4].

Jak przygotować farmę fotowoltaiczną do koszenia?

Przed uruchomieniem maszyny warto wykonać krótką kontrolę terenu.

Operator powinien sprawdzić:

  • szerokość przejazdów pomiędzy konstrukcjami,

  • minimalną wysokość paneli nad gruntem,

  • przebieg widocznych przewodów,

  • lokalizację rowów i zagłębień,

  • kamienie, gałęzie i inne luźne przedmioty,

  • stan i wysokość roślinności,

  • nachylenie terenu,

  • miejsca wymagające ręcznego wykaszania.

Pierwszy przejazd powinien odbywać się szczególnie ostrożnie, zwłaszcza gdy wysoka trawa może zasłaniać elementy infrastruktury lub inne przeszkody.

Ile kosztuje koszenie farmy fotowoltaicznej?

Nie istnieje jedna wiarygodna stawka odpowiednia dla każdej instalacji. Badania NREL pokazują, że koszty vegetation management zależą od strategii utrzymania terenu i zakresu wykonywanych prac [3].

Na koszt koszenia wpływają przede wszystkim:

  • powierzchnia farmy,

  • częstotliwość koszenia,

  • wysokość i gęstość roślinności,

  • liczba konstrukcji i przeszkód,

  • ukształtowanie terenu,

  • konieczność używania kilku typów sprzętu,

  • ręczne docinanie przy konstrukcjach,

  • transport sprzętu,

  • czas pracy operatorów.

Dlatego przy porównywaniu usługi koszenia z zakupem własnej maszyny należy uwzględnić nie tylko cenę urządzenia, ale również:

  • paliwo,

  • operatora,

  • transport,

  • serwis,

  • materiały eksploatacyjne,

  • rzeczywistą liczbę godzin pracy w sezonie.

Im częściej sprzęt jest wykorzystywany na jednej lub wielu lokalizacjach, tym bardziej zasadna staje się analiza zakupu własnej kosiarki zamiast zlecania każdego koszenia zewnętrznej firmie.

Najczęściej zadawane pytania o koszenie farm fotowoltaicznych

Jak często należy kosić farmę fotowoltaiczną?

Nie istnieje jedna częstotliwość odpowiednia dla wszystkich farm. Regularne koszenie powinno wynikać z rzeczywistego tempa wzrostu roślinności. Znaczenie mają m.in. opady, pora roku, gatunki roślin, żyzność gleby, ukształtowanie terenu oraz konstrukcja instalacji.

Jaka kosiarka jest najlepsza do farm fotowoltaicznych?

Dobór sprzętu powinien zależeć od warunków występujących na konkretnej farmie. W praktyce warto rozróżnić:

  • duże i otwarte przejazdy – większa maszyna o wysokiej wydajności,
  • przestrzeń pomiędzy konstrukcjami – kompaktowa i zwrotna kosiarka,
  • wysoka trawa i zarośla – mocniejszy układ roboczy lub mulczujący,
  • ciasne miejsca przy podporach – kosiarka zdalnie sterowana lub wykaszarka.

TERBOT M55 Mini jest szczególnie interesującym rozwiązaniem tam, gdzie priorytetem są kompaktowe gabaryty, napęd 4×4, system zero turn oraz możliwość precyzyjnego manewrowania.

Czy M55 Mini może kosić pod panelami fotowoltaicznymi?

Tak, jeżeli konstrukcja farmy zapewnia odpowiednią szerokość i wysokość przejazdu. M55 Mini ma około 890 mm szerokości oraz 410 mm wysokości. Przed rozpoczęciem pracy należy jednak sprawdzić najniżej położone elementy instalacji i zachować odpowiedni zapas bezpieczeństwa.

Same wymiary maszyny nie oznaczają, że można bezpiecznie wjechać pod każdy rodzaj konstrukcji fotowoltaicznej.

Czy M55 Mini może pracować na nierównym terenie?

Tak. Model posiada napęd 4×4, terenowe ogumienie oraz deklarowaną możliwość pracy na nachyleniu do 30°.

Rzeczywiste możliwości zależą jednak m.in. od przyczepności, wilgotności podłoża, kierunku jazdy, wysokości roślinności oraz rodzaju terenu.

Jaką wydajność ma M55 Mini podczas koszenia farmy PV?

Deklarowana wydajność M55 Mini wynosi do 1500 m²/h. W warunkach rzeczywistej farmy fotowoltaicznej wynik może być niższy.

Na wydajność wpływają między innymi:

  • słupy i konstrukcje wsporcze,
  • częste nawroty,
  • wysokość i gęstość trawy,
  • nachylenie terenu,
  • nierówności podłoża,
  • ograniczona przestrzeń pomiędzy panelami,
  • konieczność precyzyjnego omijania infrastruktury.

Dlatego 1500 m²/h należy traktować jako wydajność maksymalną, a nie gwarantowany wynik w każdych warunkach.

Czy kosiarka zdalnie sterowana zmniejsza ryzyko uszkodzenia instalacji?

Zdalne sterowanie może ułatwić operatorowi obserwowanie maszyny, wybór odpowiedniej pozycji oraz precyzyjne omijanie elementów infrastruktury.

Nie eliminuje jednak całkowicie ryzyka kolizji. Operator nadal powinien zachowywać bezpieczny dystans od paneli, słupów, przewodów oraz innych elementów instalacji i dostosować prędkość jazdy do warunków.

Czy M55 Mini jest kosiarką elektryczną?

Nie. TERBOT M55 Mini wykorzystuje 4-suwowy silnik benzynowy LONCIN 224 cm³ o mocy 9 KM. Nie jest więc kosiarką elektryczną.

Czy M55 Mini umożliwia zeroemisyjne koszenie farm fotowoltaicznych?

Nie. Ze względu na zastosowanie spalinowej jednostki napędowej M55 Mini nie zapewnia lokalnie zeroemisyjnego koszenia.

Jeżeli inwestor wymaga wyłącznie rozwiązania elektrycznego, należy wybrać maszynę wyposażoną w odpowiedni napęd elektryczny.

Czy mulczowanie trawy na farmach fotowoltaicznych jest konieczne?

Nie zawsze. Przy regularnie utrzymywanej trawie standardowy układ tnący może być w zupełności wystarczający.

Mulczowanie ma większe uzasadnienie przy wysokiej, gęstej lub częściowo zdrewniałej roślinności, a także na terenach, które przez dłuższy czas nie były koszone.

Czym różni się koszenie od karczowania farm fotowoltaicznych?

Koszenie obejmuje przede wszystkim trawy oraz typową roślinność zielną.

Karczowanie jest znacznie cięższą pracą i może obejmować krzewy, samosiewy, zdrewniałe pędy oraz bardziej wymagające zarośla. W takich warunkach konieczne może być wykorzystanie mocniejszej maszyny, np. z układem bijakowym.

Czy M55 Mini nadaje się do komercyjnych farm fotowoltaicznych?

Tak. M55 Mini może być szczególnie przydatna do precyzyjnego koszenia problematycznych stref farmy fotowoltaicznej, takich jak:

  • wąskie przejazdy,
  • przestrzenie pomiędzy konstrukcjami,
  • okolice słupów i podpór,
  • strefy przy ogrodzeniu,
  • nierówne fragmenty terenu,
  • miejsca wymagające częstego zawracania.

Na bardzo dużych i otwartych powierzchniach bardziej efektywny może być model pracy, w którym M55 Mini uzupełnia większą maszynę i odpowiada przede wszystkim za bardziej wymagające strefy.

Jakie są największe zalety M55 Mini podczas koszenia farm PV?

Do najważniejszych zalet należą:

  • kompaktowa szerokość około 890 mm,
  • niewielka wysokość maszyny – około 410 mm,
  • napęd 4×4,
  • system zero turn,
  • sterowanie pilotem,
  • możliwość pracy na nierównym terenie,
  • łatwe wykonywanie częstych manewrów,
  • precyzyjna praca w ograniczonej przestrzeni.

W przypadku farm fotowoltaicznych szczególnie istotne jest połączenie niewielkich gabarytów ze zwrotnością, ponieważ pozwala to sprawniej pracować pomiędzy elementami infrastruktury.

Czy wysoka trawa może wpływać na pracę paneli fotowoltaicznych?

Jeżeli roślinność osiągnie wysokość umożliwiającą zasłanianie aktywnej powierzchni modułów, może pojawić się częściowe zacienienie paneli.

Regularne zarządzanie roślinnością pomaga również utrzymać dobry dostęp serwisowy, widoczność infrastruktury oraz kontrolę nad terenem farmy.

Co sprawdzić przed rozpoczęciem koszenia farmy fotowoltaicznej?

Przed uruchomieniem maszyny warto sprawdzić:

  • minimalny prześwit pod panelami,
  • szerokość przejazdów pomiędzy konstrukcjami,
  • przebieg widocznych przewodów,
  • położenie słupów i innych elementów infrastruktury,
  • kamienie, gałęzie i inne luźne przedmioty,
  • wysokość oraz gęstość roślinności,
  • rowy i zagłębienia,
  • nierówności podłoża,
  • nachylenie terenu,
  • miejsce pozwalające na bezpieczne zawracanie.

Pierwszy przejazd po nieznanym lub mocno zarośniętym terenie powinien być wykonywany szczególnie ostrożnie, ponieważ wysoka roślinność może zasłaniać przeszkody.

Źródła

[1] IEA Photovoltaic Power Systems Programme, Task 13. Guidelines for Operation and Maintenance of Photovoltaic Power Plants in Different Climates. International Energy Agency PVPS.
https://iea-pvps.org/key-topics/guidelines-for-operation-and-maintenance-of-photovoltaic-power-plants-in-different-climates/

Źródło zawiera eksperckie wytyczne dotyczące planowania O&M instalacji PV, monitorowania, bezpieczeństwa, utrzymania i dostosowania procedur do warunków środowiskowych.

[2] U.S. Department of Energy, Federal Energy Management Program. Solar Photovoltaic Hardening for Resilience – Wildfire.
https://www.energy.gov/cmei/femp/solar-photovoltaic-hardening-resilience-wildfire

DOE wskazuje zarządzanie roślinnością oraz regularny vegetation management plan jako element ograniczania zagrożeń pożarowych i utrzymywania bezpiecznego otoczenia instalacji PV.

[3] McCall J. i in. Vegetation Management Cost and Maintenance Implications of Different Ground Covers at Utility-Scale Solar Sites. National Renewable Energy Laboratory.
https://www.nrel.gov/docs/fy23osti/85418.pdf

Publikacja opiera się m.in. na danych od właścicieli farm PV, operatorów O&M, firm zajmujących się utrzymaniem roślinności i innych uczestników rynku. Analizuje metody vegetation management oraz związane z nimi koszty i nakłady pracy.

[4] TERBOT. Kosiarka zdalnie sterowana M55 Mini – dane techniczne.
https://terbot.pl/kosiarka-zdalnie-sterowana-m55-mini/

Źródło parametrów technicznych wykorzystanych w artykule: 1100 × 890 × 410 mm, 550 mm szerokości koszenia, 4×4, zero turn, nachylenie do 30°, wydajność 1500 m²/h, silnik LONCIN 224 cm³ / 9 KM i zasięg pilota do 400 m.